Rehabilitacja — szansa na powrót do sprawności dr inż. Agnieszka Wnuk-Gnich

Rehabilitacja w medycynie człowieka znana jest od wieków. Widząc jej ogromne korzyści, zaczęto ją coraz częściej wykorzystywać także w medycynie weterynaryjnej. Stosowane terapie przynoszą ulgę, skracają czas rekonwalescencji, poprawiają sprawność, a co za tym idzie — znacząco podnoszą komfort i jakość życia naszych podopiecznych.

Od lat rehabilitacja jest powszechnie stosowana u koni, psów i kotów, a coraz częściej wykorzystuje się ją również u mniejszych ssaków (króliki, szynszyle, fretki), gadów oraz ptaków. Stała się niezbędnym elementem nowoczesnej medycyny weterynaryjnej. Obok leczenia farmakologicznego i zabiegów operacyjnych, coraz częściej stosuje się postępowanie rehabilitacyjne jako formę leczenia zachowawczego, czyli nieoperacyjnego.

Cele zoofizjoterapii (rehabilitacji zwierząt) to:

• eliminacja przyczyny dysfunkcji (jeśli jest to możliwe),
• poprawa funkcjonowania, komfortu i jakości życia,
• redukcja bólu oraz stanu zapalnego,
• przeciwdziałanie skutkom unieruchomienia (np. opatrunki, klatkoterapia),
• poprawa kondycji fizycznej oraz wydolności układu oddechowego i krążenia,
• reedukacja chodu,
• zapobieganie urazom,
• szybszy powrót do sprawności po zabiegach ortopedycznych i neurologicznych,
• opieka paliatywna,
• umożliwienie pełnienia „ról społecznych”, samodzielności, zaspokajania potrzeb bytowych oraz zwiększenie komfortu życia.

Rehabilitacja medyczna to złożony proces obejmujący działania lecznicze, psychologiczne, społeczne, organizacyjne i edukacyjne, których celem jest przywrócenie całkowitej lub przynajmniej częściowej sprawności fizycznej i psychicznej. Współczesne podejście uwzględnia szybkie i kompleksowe objęcie pacjenta opieką, z fizjoterapią jako integralnym jej elementem.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje fizjoterapię jako świadczenie usług mających na celu przywrócenie, rozwój i utrzymanie funkcjonalności ruchowej jednostki. W weterynarii rzadko stosuje się monoterapię — dominują kompleksowe programy usprawniania, które łączą zabiegi fizykalne, terapie manualne oraz kinezyterapię.

Laseroterapia to jedna z najczęściej stosowanych metod, o udowodnionym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Stosuje się ją w leczeniu zmian zwyrodnieniowych, stanów zapalnych tkanek miękkich i okołostawowych oraz po urazach aparatu ruchu. Laser zwiększa syntezę kolagenu, poprawia krążenie i przyspiesza regenerację.

Światłoterapia wykorzystuje głównie promieniowanie podczerwone, stosowane jest przy przewlekłych bólach, stanach po urazach, przykurczach mięśniowych i zrostach.

Magnetoterapia to metoda nietermiczna, stosowana nawet w ostrych fazach chorób i bezpośrednio po operacjach. Pomaga w leczeniu zwyrodnień, niedowładów, obrzęków oraz regeneracji tkanek. Pole magnetyczne przenika przez sierść i opatrunki, co jest istotne w pracy z trudnymi pacjentami.

Ultradźwięki zwiększają elastyczność tkanek, rozbijają zwłóknienia, poprawiają krążenie i przyspieszają gojenie. Stosuje się je m.in. przy chorobach stawów, przykurczach mięśni i bólach mięśniowych.

Fala uderzeniowa skutecznie leczy choroby zwyrodnieniowe, mineralizacje ścięgien, tendinopatie i punkty spustowe, wspomagając zaburzone procesy zrostu.

Elektrostymulacja dzieli się na TENS (łagodzenie bólu) oraz NMES (wzmacnianie mięśni i reedukacja neuromięśniowa). Stosuje się ją przy schorzeniach ortopedycznych, neurologicznych oraz bólu przewlekłym.

Terapia TECAR to nowoczesna metoda elektroterapii, która stymuluje i regeneruje komórki, wykorzystywana w leczeniu chorób narządu ruchu, urazów, stanów zapalnych oraz przykurczy.

Hydroterapia — ćwiczenia w wodzie, szczególnie na bieżniach wodnych, poprawiają siłę mięśni, zakres ruchu i zmniejszają obrzęki. Są szczególnie pomocne dla pacjentów po zabiegach chirurgicznych oraz z problemami neurologicznymi.

Kinezyterapia — leczenie ruchem, które obejmuje ćwiczenia bierne, aktywne oraz stretching, dopasowane indywidualnie do potrzeb pacjenta. Stosowana jest m.in. u pacjentów pooperacyjnych, z dysplazją, chorobami zwyrodnieniowymi czy w rehabilitacji neurologicznej.

Masaż i terapie manualne wspomagają poprawę ruchomości tkanek, zmniejszają ból i napięcie, przyspieszają gojenie, a także działają relaksująco, redukując stres i niepokój.

Kinesiotaping to metoda wykorzystująca specjalne taśmy o właściwościach zbliżonych do skóry, stosowana na różnych etapach choroby, m.in. do wspomagania leczenia blizn oraz korekcji funkcji mięśni i więzadeł.

Zaopatrzenie ortopedyczne obejmuje ortezy wspierające chore kończyny oraz protezy zastępujące brakujące części ciała.

Podsumowanie
Rehabilitacja weterynaryjna to dynamicznie rozwijająca się dziedzina, która od ponad 20 lat jest powszechnie stosowana na świecie. W połączeniu z tradycyjnymi metodami leczenia, daje możliwość szybszego powrotu do zdrowia, łagodzenia bólu i znaczącej poprawy jakości życia zwierząt. Dzięki niej pacjenci pooperacyjni szybciej odzyskują sprawność, a codzienność naszych podopiecznych staje się bardziej komfortowa i radosna.